Giới thiệu về dược liệu Ban lá dính

Cây ban lá dính còn được gọi là thanh thiên, lưu ký lô, nguyên bảo thảo, có tên khoa học Hypericum sampsonii Hance – thuộc họ Măng cụt (Clusiaceae). Đây là loại cây thảo sống nhiều năm và có những đặc điểm sau:

• Chiều cao cây từ 50 – 70cm, thân nhẵn và tròn;
• Lá cây mọc đối và dính liền với nhau tại gốc, vì vậy lá cây thường không có cuống, mặt dưới lá màu nhạt và có điểm những tuyến màu đen;
• Hoa cây mọc thành xim ngù ở ngọn cây và nách lá, hoa nhỏ màu vàng, có 5 lá đài hình bầu dục điểm tuyến màu đen. Hoa có 5 tràng cùng dạng với lá đài. Nhị hoa hợp thành 3 nhóm, trong đó mỗi nhóm có 12 – 15 nhị. Mùa ra hoa của cây vào khoảng tháng 4 – 6;
• Quả cây thuộc dạng quả nang, hình nón có 3 mảnh nhỏ. Trong quả chứa nhiều hạt hình trứng nhọn.

Bộ phận dùng: Phần trên mặt đất.

Thời điểm thu hái: Mùa xuân, mùa hạ.

Chế biến: Phơi khô.

Đặc điểm phân bố

Cỏ ban lá dính được tìm thấy chủ yếu ở các tỉnh thuộc miền núi phía bắc của nước ta như Bắc Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Yên Bái.

Cây có đặc điểm là ưa sáng, ưa ẩm, thường mọc nhiều ở các vùng ven rừng, nương rẫy, bãi đất trống hoặc ruộng cao. Độ cao phân bố của Cỏ ban lá dính là khoảng 400 đến 800 mét.

Cây ra hoa quả nhiều, bắt gặp cây con mọc từ hạt vào thời điểm cuối xuân đầu hạ.

Câu chuyện dược liệu Ban

Thành phần hoá học có trong dược liệu

Công dụng của dược liệu Ban

Dựa theo y học cổ truyền

Y học cổ truyền ghi nhận cỏ ban có vị ngọt, đắng nhẹ, tính mát; quy vào kinh Can và Vị. Công dụng chính bao gồm:

• Thanh nhiệt, lợi thấp: Hỗ trợ làm mát cơ thể, giải độc gan, hỗ trợ điều trị vàng da do viêm gan hoặc tắc mật.
• Tiêu thũng, giải độc: Hỗ trợ làm giảm sưng tấy, trị mụn nhọt, lở ngứa và các vết thương do côn trùng cắn.
• Hành huyết, chỉ thống: Hỗ trợ lưu thông khí huyết, giúp giảm đau bụng, đau dạ dày và giảm sưng đau do chấn thương.
• Lợi niệu: Giúp hỗ trợ bài tiết nước tiểu trơn tru, hỗ trợ điều trị tiểu buốt, tiểu dắt.

Dựa theo y học hiện đại

Dưới góc nhìn khoa học hiện đại, cỏ ban đóng vai trò là liệu pháp hỗ trợ kháng khuẩn và bảo vệ gan đắc lực:

• Hỗ trợ chức năng gan: Các hoạt chất trong cỏ ban giúp hỗ trợ hạ men gan, bảo vệ tế bào gan trước các tác nhân gây hại như rượu bia hoặc hóa chất độc hại.
• Hỗ trợ kháng khuẩn và kháng virus: Dịch chiết cỏ ban hỗ trợ ức chế một số loại vi khuẩn gây bệnh đường ruột và hỗ trợ cơ thể chống lại các tác nhân gây viêm nhiễm.
• Hỗ trợ sức khỏe làn da: Giúp làm dịu các vùng da bị kích ứng, hỗ trợ quá trình làm lành vết loét và mụn nhọt nhờ tính kháng viêm mạnh.
• Hỗ trợ hệ tiêu hóa: Giúp hỗ trợ giảm tình trạng viêm loét dạ dày nhẹ và hỗ trợ nhu động ruột hoạt động ổn định.
• Hỗ trợ điều hòa tâm trạng: Một lượng nhỏ hypericin hỗ trợ làm giảm căng thẳng thần kinh và cải thiện giấc ngủ nhẹ.
• Hỗ trợ chống oxy hóa: Bảo vệ cơ thể khỏi sự tấn công của các gốc tự do, tăng cường sức đề kháng toàn diện.

Một số bài thuốc từ dược liệu Ban

Hiện nay, Đông y có ghi lại một số bài thuốc hay sử dụng nguyên liệu chính là cỏ ban. Những bài thuốc này vốn được sử dụng rộng rãi trong dân gian và được đánh giá cao về độ an toàn cũng như tính hiệu quả. Vậy nên bạn hãy lưu lại để sử dụng khi cần.

• Chữa đau nhức xương, mỏi lưng, phong thấp: Chuẩn bị khoảng 50g thân/cành hoặc 20g rễ cỏ ban tươi rồi đem trộn cùng 20g thân và rễ cây cốt toái bổ. Sau đó rửa sạch và sắc cùng 2l nước trong khoảng 1,5 tiếng trên lửa nhỏ. Phần nước thuốc thu được chia làm hai và uống hết trong ngày.
• Chữa chảy máu cam, rối loạn kinh nguyệt, kiết lỵ: Chuẩn bị cỏ ban, huyết dụ và lá trắc bá theo tỉ lệ 50g – 20g – 20g. Tiếp theo đem rửa sạch, sắc cùng 1,5l trong khoảng 60 phút. Sau đó chắt nước ra dùng dần trong ngày.
• Chữa tiểu máu: Chuẩn bị 10g hạt cỏ ban khô hoặc tươi, tiếp theo đem rửa sạch sẽ, hong hoặc sấy khô rồi sao thật vàng trước khi nghiền nhuyễn. Sau đó pha bột thuốc với nước ấm và uống từng ngụm nhỏ cho đến hết.