Giới thiệu về dược liệu Thạch xương bồ

Từ lâu, y học cổ truyền nói chung và thảo dược trị liệu nói riêng luôn chiếm vị trí quan trọng trong nền y học thế giới. Trong đó có thạch xương bồ, vị thuốc quen thuộc được sử dụng rộng rãi với tác dụng khai khiếu, hóa đờm, thông khí…

Thạch xương bồ còn có tên gọi khác là Thủy kiếm thảo, Nham xương bồ với tên khoa học là Acorus gramineus Soland, thuộc họ Xương Bồ – Acoraceae.

Đây là loại cây thân thảo thủy sinh thường bắt gặp ở nơi có độ ẩm cao với nhiều công dụng khác nhau.

Dược liệu thạch xương bồ (Rhizoma Acori graminei) là thân rễ phơi khô của cây thạch xương bồ (Acorus gramineus), thuộc họ Ráy (Araceae). Hiện nay, quần thể loài đa dạng xuất hiện khắp thế giới như Nhật Bản, Trung Quốc, Đông Nam Á… Riêng ở Việt Nam, chi Acorus có khoảng 4 – 5 loài phân bố ở vùng núi từ bắc vào nam như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà tĩnh,…

Theo sách Thần Nông bản thảo kinh, xương bồ là loại thân rễ của cây thạch xương bồ, được dùng để chế biến thành dược liệu với tên khoa học là Rhizoma Acori Graminei. Người xưa thường ca ngợi khí phách của xương bồ “không nhớ mặt trời, không một tấc đất, không kể xuân thu”. Xương bồ và 3 loại hoa: Hoa lan, hoa cúc, thủy tiên được gọi chung là “Hoa thảo từ nhã”. Thông thường, bộ phận này sẽ được thu hái khi già và vào mùa đông. Sau khi thu hái, cần phải cạo sạch rễ con, thái phiến rồi phơi khô.

Thành phần hoá học có trong dược liệu

Công dụng từ dược liệu Thạch xương bồ

• Thạch xương bồ được dùng để chữa phong thấp đau nhức xương, tiêu hóa kém, đau dạ dày, cảm sốt, cảm gió, tiêu chảy, rắn cắn.
• Thạch xương bồ khi được sử dụng đúng cách sẽ mang lại nhiều tác dụng cho sức khỏe, hỗ trợ các hệ cơ quan trong cơ thể như:

+ Hệ tiêu hóa: Thạch xương bồ có thể giúp cân bằng dịch tiêu hóa và hạn chế sự lên men bất thường trong dạ dày và ruột, từ đó giúp việc ăn uống tốt hơn. Ngoài ra, sử dụng dược liệu này còn là bài thuốc hỗ trợ chữa đau dạ dày rất tốt.

+ Hệ tuần hoàn: Thạch xương bồ có tác dụng kích thích mạch máu, giúp tăng tuần hoàn lưu thông ở da và các bộ phận khác của cơ thể. Ngoài ra, loại dược liệu này còn hỗ trợ điều chỉnh rối loạn nhịp tim.

+ Hệ thần kinh: Sử dụng thạch xương bồ đúng cách giúp cải thiện sự suy giảm trí nhớ một cách hiệu quả.

+ Hệ hô hấp: Các hoạt chất có trong thạch xương bồ như α-asarone, β-asarone,… được chứng minh là có tác dụng chống co thắt, long đờm, thông khí.

Một số bài thuốc từ dược liệu Thạch xương bồ

• Chữa ho lâu ngày

Bạn lấy lá thạch xương bồ tươi giã nhỏ với hạt chanh, hạt quất, mắt gà đen với lượng bằng nhau, sau đó thêm đường rồi hấp cơm uống. Mỗi ngày bạn uống từ 4 – 6g để đạt hiệu quả tốt nhất.

• Chữa kinh nguyệt không đều

Bạn chuẩn bị nguyên liệu theo lượng như sau: 8g thạch xương bồ, 16g đảng sâm, 12g thục địa, 12g ngải cứu, đương quy, xuyên khung, bạch thược, ngô thù du, trần bì mỗi vị 8g. Sau đó, bạn sắc uống mỗi ngày 2 – 3 lần.

• Trị chứng mất ngủ

Bạn lấy đảng sâm, phục linh, xương bồ, long nhãn nhục, phục thần, viễn chí với lượng bằng nhau. Sau đó, bạn đem tất cả các vị thuốc tán thành bột mịn, sau đó luyện với mật làm thành hoàn. Mỗi lần bạn dùng từ 10 đến 20 gam uống vào buổi chiều và tối trước khi đi ngủ.

• Điều trị chứng liệt mặt

Bạn dùng 8 – 10g củ gừng, sả và lá thạch xương bồ. Sau đó, bạn mang các nguyên liệu trên rửa sạch, giã nát và hòa vào nửa chén nước tiểu của trẻ nhỏ, khuấy đều và uống.

• Trị chứng ù tai

Bạn lấy 25g xa tiền thảo, 25g cúc hoa, 10g thạch xương bồ. Sau đó, bạn đem tất cả các vị đi sắc và sử dụng nước uống liên tục trong 7 đến 8 ngày.

• Trị đau nhức xương khớp

Các vị thuốc bạn cần sử dụng bao gồm: 10g tàm sa, 10g thục địa, 10g ý dĩ nhân, 10g thạch xương bồ, 10g thạch hộc, 10g tỳ giải, 10g thương truật, 10g hoàng kỳ, 10g tần giao, 10g tang ký sinh và 10g mộc quận, 6g quế chi, 3g cam thảo. Sau đó, bạn đem tất cả các vị thuốc trên sắc lấy nước uống hàng ngày để hỗ trợ điều trị chứng đau nhức và viêm khớp.

• Trị sốt cao, say nắng, đau đầu

Bạn cần dùng 6g liên kiều, hoắc hương, bạch đậu khấu và xạ can, 20g hoàng cầm và hoạt thạch, 16g nhân trần, 8g mộc thông, thạch xương bồ rồi đem tất cả các vị thuốc trên sắc lấy nước để uống hàng ngày.