Trang chủ » Tin tức khác » Nguyên nhân của sự ô nhiễm môi trường toàn cầu

Nguyên nhân của sự ô nhiễm môi trường toàn cầu

Một bức tranh toàn cảnh truyền từ vệ tinh cho thấy rằng ô nhiễm môi trường đang diễn ra ở khắp mọi nơi trên Trái Đất. Do đâu mà hiện tượng này lại phổ biến đến vậy? Nhìn nhận theo quan điểm duy vật lịch sử, nguyên nhân của sự ô nhiễm môi trường toàn cầu bao gồm nguyên nhân từ tồn tại xã hội và nguyên nhân từ kiến trúc thượng tầng.


Nguyên nhân từ tồn tại xã hội

Chúng ta đều biết rằng tồn tại xã hội là toàn bộ những yếu tố vật chất mà xã hội dựa vào để phát triển. Nó tồn tại khách quan ngoài ý thức xã hội và quyết định ý thức xã hội. Có 3 yếu tố hợp thành tồn tại xã hội là phương thức sản xuất, dân số và hoàn cảnh địa lí.

Phương thức sản xuất            

Vấn đề môi trường đã nảy sinh từ thời kì xa xưa, từ khi con người còn sống bằng việc hái lượm và săn bắn. Người nguyên thủy do hái lượm và săn bắn quá mức, đã phá hoại nguồn thức ăn trong nơi cư trú của mình nên phải di chuyển đến nơi khác. Đó là vấn đề môi trường sớm nhất mà con người phải giải quyết.

Ngày nay vấn đề môi trường của con người khác với thời cổ đại ở chỗ nó đó trở thành một vấn đề toàn cầu. Nhưng xem xét một cách khách quan, nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường ngày nay cũng giống như những thời kì trước, đó là do phương thức sản xuất của cải vật chất của con người chưa khoa học nên đã tác động, ảnh hưởng mạnh mẽ vào tự nhiên.

Lực lượng sản xuất:

Người lao động trên thế giới ngày càng có trình độ, kĩ năng làm việc tốt hơn trước kia. Các công cụ được làm ra ngày càng tinh xảo và thuận lợi hơn cho con người trong quá trình lao động. Yếu tố công cụ lao động cũng được xem là yếu tố động nhất, cách mạng nhất trong lực lượng sản xuất.

Nhưng trên thế giới ngày nay, ở những quốc gia nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, công cụ sản xuất còn rất thô sơ, lạc hậu, việc sử dụng phân bón hóa học, thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật quá mức cho phép đã khiến ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí trầm trọng.

Tại các nước phát triển như Mĩ, Trung Quốc, Nhật Bản, công nghiệp được coi là ngành xương sống trong phát triển kinh tế, công cụ lao động được đầu tư chủ yếu là những máy móc, trang thiết bị hiện đại nhưng đối lập với nó, vấn đề môi trường vẫn chưa được quan tâm đúng mức: khí thải công nghiệp, nước thải công nghiệp chưa qua xử lí xả trực tiếp vào môi trường gây ra ô nhiễm không khí và ô nhiễm nguồn nước nặng nề.

Quan hệ sản xuất

Nếu lực lượng sản xuất biểu thị mối quan hệ giữa con người và tự nhiên trong quá trình sản xuất thì quan hệ sản xuất biểu thị mối quan hệ giữa con người với con người trong quá trình sản xuất.

Mối quan hệ này bao gồm quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất, quan hệ về tổ chức quản lí và quan hệ phân phối sản phẩm lao động. Trong đó quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất là quan trọng nhất, chi phối 2 yếu tố cộng lại.

Có hai hình thức sở hữu cơ bản về tư liệu sản xuất là sở hữu tư nhân và sở hữu xã hội. Nhưng có thể nhận thấy ngày nay dưới bất kì hình thức sở hữu nào, có rất ít những ông chủ biết quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường.

Dân số

Tác động tiêu cực của tình trạng gia tăng dân số hiện nay trên thế giới tạo ra sức ép lớn tới tài nguyên thiên nhiên và môi trường Trái Đất do khai thác quá mức các nguồn tài nguyên phục vụ cho các nhu cầu nhà ở, sản xuất lương thực, thực phẩm, sản xuất công nghiệp…

Tạo ra các nguồn thải tập trung vượt quá khả năng tự phân huỷ của môi trường tự nhiên trong các khu vực đô thị, khu sản xuất nông nghiệp, công nghiệp.

Sự gia tăng dân số đô thị và sự hình thành các thành phố lớn – siêu đô thị làm cho môi trường khu vực đô thị có nguy cơ bị suy thoái nghiêm trọng. Nguồn cung cấp nước sạch, nhà ở, cây xanh không đáp ứng kịp cho sự phát triển dân cư kéo theo ô nhiễm môi trường không khí, nước tăng lên.

Điều kiện sống thấp ở vùng nông thôn hay trong những khu nhà ổ chuột ở thành phố là những tác nhân gây ra ô nhiễm môi trường.

Hoàn cảnh địa lí

Trên Trái Đất, điều kiện tự nhiên phân bố không đồng đều, có nơi thuận lợi, có nơi còn gặp nhiều khó khăn. Ở những nơi tự nhiên thuận lợi, dân cư thường tập trung đông đúc tạo ra sức ép tới tài nguyên, môi trường.

Còn tại những nơi điều kiện khó khăn hơn, đặc biệt ở những vùng sâu vùng xa, đa phần nhận thức của người dân về vấn đề bảo vệ môi trường còn hạn chế. Vì thế hoàn cảnh địa lí cũng là một trong những yếu tố gây ra hiện tượng ô nhiễm môi trường.

Bên cạnh đó, những thảm họa tự nhiên như sóng thần, bóo lụt, hạn hán, động đất, cháy rừng… cũng ảnh hưởng không nhỏ tới môi trường.

(Còn nữa)

Khánh Ly (TH theo Khotailieu)